Καθόλου καινούργια και κάθε άλλο πειραματική! Η χρήση δεσμών πρωτονίων για την στόχευση και την θεραπεία καρκινικών όγκων είναι γνωστή από την δεκαετία του 60 ενώ σήμερα θεωρείται η «χρυσή επιλογή» για ορισμένους τύπους καρκίνου όπως οι παιδιατρικοί. Παγκοσμίως την τελευταία δεκαετία τα εγκατεστημένα και λειτουργούντα κέντρα Πρωτονοθεραπείας αυξήθηκαν περισσότερο από 150% και ανέρχονται σήμερα σε 145, με συνεχώς ανοδική τάση αύξησης.

Όχι δυστυχώς! Καταβάλλονται τελευταία, ιδιαίτερες προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση με συμμετέχοντες, Ακαδημαϊκά Ιδρύματα όπως το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ιδιωτικές Εταιρείες και επιστήμονες απ’ όλο τον κόσμο. Ο παρών δικτυακός τόπος πληροφόρησης είναι ο πιο επίσημος, ακριβής και ενημερωμένος για όλες τις σχετικές εξελίξεις και εντάσσεται στους σκοπούς των παραπάνω ενδιαφερομένων.

Όπως και στην Κλασσική Ακτινοθεραπεία με φωτόνια, αυτός που αποφασίζει την παραπομπή είναι ο θεράπων Ογκολόγος Ιατρός, οποιασδήποτε υποειδίκευσης.

Ο χρόνος ακτινοβόλησης από μια δέσμη πρωτονίων δεν διαρκεί περισσότερο από λίγα λεπτά. Ο συνολικός χρόνος παραμονής στο δωμάτιο θεραπείας – όπως και στην Κλασσική Ακτινοθεραπεία με φωτόνια είναι περίπου 10-12 λεπτά.

Ο συνολικός αριθμός συνεδριών στην Πρωτονοθεραπεία – συνήθως πέντε ανά εβδομάδα – εξαρτάται από πολλούς παράγοντες ένας εκ των οποίων είναι το είδος και η θέση του όγκου. Έτσι πχ για το μελάνωμα του οφθαλμού έχουμε το πολύ 5 συνεδρίες ενώ για τον καρκίνο του προστάτου αυτές μπορούν να φτάσουν τις 35 (επτά εβδομάδες).

Απολύτως καμιά! Ίσως η αισθητική του χώρου να είναι πιο σύγχρονη και ευχάριστη στα λίγα λεπτά παραμονής του στην αίθουσα θεραπείας.

Γενικώς όχι, εκτός ίσως κάποιων υποδείξεων στις οποίες μπορεί να προβεί ο θεράπων Ακτινοθεραπευτής.

Δεν μπορούμε να περιοριστούμε μόνον σε δυο όταν διεθνώς είναι πια τεκμηριωμένο επιστημονικά πως η Πρωτονοθεραπεία: • Ελαχιστοποιεί την έκθεση σε ακτινοβολία των υγιών ιστών που περιβάλλουν τον όγκο. • Βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ακτινοβοληθέντων ασθενών μετά την θεραπεία τους. • Προστατεύει περισσότερο τα υγιή κρίσιμα όργανα που ενδέχεται να περιβάλουν τον όγκο. • Δίνει την δυνατότητα επανακτινοβόλησης σε περίπτωση που χρειαστεί στο μέλλον, σε αντίθεση με την Κλασσική Ακτινοθεραπεία που δεν το επιτρέπει. • Μειώνει σημαντικά την πιθανότητα ανάπτυξης δευτερογενών όγκων αλλά και άλλων επιπλοκών αρκετά μετά το τέλος της θεραπείας.

Το υψηλό κόστος εγκατάστασης και λειτουργίας και η επιστημονική τεκμηρίωση μέσω κλινικών μελετών της απόλυτης υπεροχής της Πρωτονοθεραπείας έναντι της Κλασσικής Ακτινοθεραπείας για ορισμένους τύπους καρκίνου. Το τελευταίο μειονέκτημα είναι φυσικά παροδικό και οφείλεται στην μεγάλη χρονική διάρκεια των κλινικών μελετών που απαιτούνται γι’ αυτήν την απόδειξη.

Είναι ΑΠΟΛΥΤΩΣ ασφαλές και θα λέγαμε, όπως και στην Κλασσική Ακτινοθεραπεία και επιβεβλημένο για λόγους ψυχικής υγείας.

Δεν διαφέρουν από εκείνες της Κλασσικής Ακτινοθεραπείας, είναι εν γένει ηπιότερες και αναστρέψιμες. Ενδεικτικά αναφέρω τις πιο συχνές και εναπόκειται στον θεράποντα ιατρό να συστήσει τους βέλτιστους τρόπους αντιμετώπισής των. • Οξείες φλεγμονές (δέρμα/βλεννογόνοι/πνεύμονας/έντερο) • Όψιμη ίνωση/δυσλειτουργία οργάνων • Νευρολογικές επιπλοκές όταν θεραπεύεται ΚΝΣ (π.χ. ακτινική νέκρωση, οπτικές/ορμονικές) • Πνευμονίτιδα (θώρακας) • Σπάνια αλλά σοβαρά γαστρεντερικά/ουρολογικά προβλήματα (κοιλιά/πύελος) • Δευτερογενείς κακοήθειες (μακροπρόθεσμα, χαμηλής πιθανότητας αλλά σημαντικό)

Φυσικά! Όχι μόνον μπορεί αλλά αυτό πια είναι και το σύνηθες στα σύγχρονα Ακτινοθεραπευτικά- Ογκολογικά Κέντρα.

Όχι! Τουλάχιστον προς το παρόν. Οι ενδείξεις για Πρωτονοθεραπεία αυξάνονται με αργό αλλά σταθερό ρυθμό λόγω της μεγάλης διάρκειας των Κλινικών μελετών που υποχρεωτικά προηγούνται.

Είναι συνήθως σε Ευρωπαϊκό επίπεδο 8-10 φορές ακριβότερη κατά μέσον όσο από την αντίστοιχή θεραπεία με φωτόνια (Κλασσική Ακτινοθεραπεία). Όσον αυξάνεται ο αριθμός των Κέντρων Πρωτονοθεραπείας, τόσο η τιμή χρέωσης μειούται. Στην Ελλάδα καταβάλλεται αυτήν την περίοδο μεγάλη προσπάθεια για την ένταξη της Πρωτονοθεραπείας στις αποζημιούμενες θεραπείες μέσω του ΕΣΥ/ΕΟΠΠΥ.